काठमाडौं -सबै माझ परिचित फल हो स्याउ । परिचित स्याउ रुखमा फल्ने स्याउ हो । तर स्याउ माटोमुनि पनि फल्छ । माटोमुनि फल्ने स्याउ हो भुईं स्याउ । भुई स्याउलाई याकुन पनि भनिन्छ ।
यो निरोगी स्याउ हो । यो स्याउको खेती गर्दा किराले दुःख दिँदैन अर्थात यो स्याउमा रोग लाग्दैन । स्याउमा मात्र होइन यो स्याउ सेवन गर्नेमा पनि रोग कम लाग्छ । यो स्याउमा रोगसँग लड्ने क्षमता धेरै हुन्छ ।
भुईं स्याउले अहिले नेपालमा निकै चर्चा कमाएको छ । खेती विस्तारको क्रम पनि बढ्दो छ । थोरै लगानीमा धेरै उत्पाद लिन सकिन्छ । खेती गर्दा राम्रो आम्दानी लिन सकिन्छ । एकै बर्षमा फल्ने भुई स्याउ नगदेबालीमा पर्छ ।
फुकेको माटो, पानी नजम्ने माटोमा यसको खेती गरिन्छ । आलु लगाउने बेलामा भुई स्याउ लगाउन सकिन्छ । यो स्याउको फल पिडालुको आकारमा हुन्छ । फुकेको माटो भयो भने यो स्याउले धेरै जरा हाल्न पाउँछ । राम्रोसँग सप्रेको बोटमा यो स्याउ १८ किलो सम्म फल्छ ।
यो स्याउको बोटमा सूर्यमूखीको जस्तै फूल फूल्छ । फूल सुकेपछि यो स्याउको फल खन्न योग्य हुन्छ । याे खाँदा रसिलो, रुखमा फल्ने स्याउ र तरबुझाको मिश्रित स्वाद पाइन्छ । पोषण तत्वले पनि यो स्याउ भरिपूर्ण हुन्छ । यसमा औषधिय गुण पनि प्रचुर मात्रामा हुन्छ ।
दक्षिण अमेरिकाबाट भुईं स्याउको खेती विस्तार भएको पाईन्छ । दक्षिण अमेरिकाबाट नै नेपाल सम्म यो स्याउ आइपुगेको हो । यो स्याउ १५०० देखि ३००० सम्मको उचाईमा फल्ने गर्छ ।
यो स्याउको फल मात्र होइन यस्को पात समेत प्रयोग गर्न मिल्छ । यस्को पातलाई सुकाएर सिन्की र चिया बनाएर पनि खान सकिन्छ । भुईं स्याउको फललाई गाँजर, मुला जसरी सलाद बनाएर पनि खान सकिन्छ । यसलाई जुस तथा अचार बनाउन पनि सकिन्छ ।
भुईं स्याउ वाईन बनाउनका लागि पनि प्रयोग भएको पाईन्छ । भुईं स्याउमा फ्लाज, क्याल्सियम,पोटासियम,क्लोरिन, म्याग्नेसियम, भिटामिन बी वान, भिटामिन बी टु भिटामिन सी जस्ता तत्वहरु प्रयाप्त मात्रामा पाइन्छ । पानीको मात्रा प्रचुर हुने भुईं स्याउ गर्मी मौसममा सेवन गर्न निकै उपयोगी हुन्छ ।
थाेरै लगानीमा राम्राे उत्पादन लिन सकिने भुई स्याउले नेपालकाे क्रिषिमा क्रान्ति गर्न सक्छ ।
